Zonsverduistering zet zonnepanelen tijdelijk op een lager pitje

Nederland maakt zich woensdagavond op voor een bijzondere zonsverduistering. Terwijl mensen met een speciale eclipsbril naar de hemel kijken, houdt netbeheerder TenneT het elektriciteitsnet nauwlettend in de gaten. De maan schuift voor de zon en dat betekent niet alleen minder licht voor mensen, maar ook minder opbrengst van zonnepanelen.

Bijna 90 procent van de zon verdwijnt

De zonsverduistering begint woensdagavond rond 19.10 uur en duurt tot ongeveer 21.03 uur. Op het hoogtepunt wordt in Nederland bijna 90 procent van de zon door de maan bedekt.

Dat heeft direct gevolgen voor de productie van zonneenergie. Zonnepanelen reageren immers op de hoeveelheid beschikbaar zonlicht. Hoe minder zonlicht op de panelen valt, hoe lager het elektrische vermogen dat wordt opgewekt.

Normaal gesproken loopt de productie van zonnepanelen in de avond al sterk terug. De zon staat dan steeds lager boven de horizon. De zonsverduistering zorgt voor een extra en relatief snelle daling.

TenneT bereidt zich al maanden voor

Voor TenneT komt de verduistering niet onverwacht. De netbeheerder is ongeveer negen maanden geleden begonnen met de voorbereidingen. Aan de hand van weersverwachtingen, gegevens over zonneenergie en eerdere zonsverduisteringen wordt berekend hoeveel elektriciteitsproductie kan wegvallen.

‘Een zonsverduistering laat zich goed voorspellen’, vertelt Wouter Krajenbrink van TenneT. Hij werkt als Systems & Markets Process Specialist samen met elektriciteitsproducenten om vraag en aanbod op het elektriciteitsnet voortdurend op elkaar af te stemmen.

Ook de zonsverduistering van 29 maart 2025 is meegenomen in de voorbereiding. Die verduistering vond echter midden op de dag plaats. De situatie van woensdag is anders, omdat de zon al relatief laag staat.

1,3 gigawatt aan zonneenergie valt weg

Nederland heeft inmiddels ongeveer 30 gigawatt aan opgesteld vermogen aan zonnepanelen. Tijdens de zonsverduistering wordt naar schatting 1,3 gigawatt aan opgewekt vermogen tijdelijk niet geproduceerd.

Voor het elektriciteitsnet is dat een flinke verandering in korte tijd. TenneT kan daar echter vooraf rekening mee houden. Door de verwachte afname van zonneenergie mee te nemen in de planning, kan ander elektriciteitsvermogen worden ingezet wanneer dat nodig is.

Daarbij werkt TenneT samen met marktpartijen. Producenten en leveranciers kunnen hun elektriciteitsproductie aanpassen en regelvermogen beschikbaar stellen. Zo blijft de balans tussen vraag en aanbod behouden.

Vooral Zuid Europa krijgt het zwaar te verduren

De gevolgen van de zonsverduistering zijn niet overal in Europa hetzelfde. In delen van Zuid Europa, waaronder Spanje en Portugal, is de verduistering veel sterker. Bovendien speelt zonneenergie daar een belangrijke rol in de elektriciteitsvoorziening.

Het Europese elektriciteitsnet is sterk met elkaar verbonden. Daardoor kunnen veranderingen in de productie in het ene land ook gevolgen hebben voor de elektriciteitsstromen in andere landen. TenneT houdt daarom niet alleen de Nederlandse situatie in de gaten.

Voor Nederland vooral een goed voorbereide test

Voor huishoudens verandert er woensdagavond weinig. De elektriciteitsvoorziening blijft gewoon beschikbaar, terwijl de productie van zonnepanelen tijdelijk afneemt.

Voor TenneT is de zonsverduistering vooral een voorbeeld van de toenemende complexiteit van een elektriciteitsnet waarop steeds meer zonneenergie wordt opgewekt. Een natuurverschijnsel dat voor mensen vooral een bijzonder schouwspel is, wordt in de controlekamer vertaald naar voorspellingen, grafieken en realtime data.

Terwijl Nederland woensdagavond naar de hemel kijkt, kijkt TenneT dus vooral naar het scherm. Niet omdat de zonsverduistering onverwacht komt, maar juist omdat een voorspelbare verandering in zonneenergie nauwkeurig moet worden opgevangen om het elektriciteitsnet stabiel te houden.