Recycling van Li-ion batterijen in Nederland

Nederland heeft de ambitie om een belangrijke rol te spelen in de recycling van lithium-ionbatterijen. De kennis en infrastructuur voor inzameling, transport en voorbehandeling zijn al goed ontwikkeld. Toch ontbreekt er nog een belangrijke schakel in de keten: grootschalige verwerking waarbij waardevolle grondstoffen daadwerkelijk worden teruggewonnen.

Onderzoek van TNO laat zien dat de verdere ontwikkeling van batterijrecycling in Nederland niet alleen afhankelijk is van nieuwe technologie. Ook voldoende beschikbare batterijen, een stabiele vraag naar gerecyclede grondstoffen, vergunningverlening en voldoende energiecapaciteit spelen een belangrijke rol.

Nederland sterk in inzameling en voorbehandeling

Nederland presteert goed in de eerste fases van de recyclingketen. Afgedankte lithium-ionbatterijen worden ingezameld, vervoerd en voorbereid op verdere verwerking. Daarbij ontstaat onder meer black mass, een materiaal waarin waardevolle grondstoffen zoals lithium, nikkel en kobalt aanwezig zijn.

Juist bij de volgende stap ligt nog een belangrijke uitdaging. Nederland beschikt momenteel nauwelijks over operationele installaties die black mass op grote schaal kunnen raffineren tot afzonderlijke grondstoffen. Daardoor wordt een aanzienlijk deel van dit materiaal naar andere Europese landen geëxporteerd voor verdere verwerking.

Hierdoor verdwijnt niet alleen het materiaal zelf uit Nederland, maar ook een belangrijk deel van de economische waarde die ontstaat tijdens de verdere verwerking. Dat beperkt de mogelijkheden om in eigen land een sterke circulaire keten voor batterijgrondstoffen op te bouwen.

Te weinig batterijen voor grootschalige recycling

Een van de grootste obstakels is de beperkte hoeveelheid beschikbaar recyclingmateriaal. Een industriële installatie voor de verwerking van black mass heeft naar schatting ongeveer 10.000 ton input per jaar nodig om op grote schaal te kunnen opereren.

De huidige volumes in Nederland liggen daar nog ver onder. Via ARN, Auto Recycling Nederland, werd in 2025 ongeveer 430 ton aan batterijen uit elektrische voertuigen ingezameld. Stichting OPEN meldde daarnaast voor 2024 een inzameling van ongeveer 400 ton e-bikebatterijen.

Dat betekent dat de beschikbare batterijstromen voorlopig onvoldoende zijn om grote recyclinginstallaties volledig te voorzien van grondstoffen. Voor bedrijven die willen investeren in nieuwe installaties zorgt dit voor onzekerheid. Zonder een gegarandeerde aanvoer van voldoende materiaal is het moeilijk om grote investeringen financieel rendabel te maken.

Een mogelijke oplossing ligt in aanvullende grondstofstromen. Zo kunnen recyclingbedrijven afspraken maken met batterijproducenten en gigafabrieken over de verwerking van productieschroot. Bij de productie van nieuwe batterijen ontstaat materiaal dat niet in het eindproduct terechtkomt, maar wel waardevolle grondstoffen bevat.

Europese samenwerking wordt belangrijker

Ook de vraag naar gerecyclede batterijmaterialen speelt een belangrijke rol. Nederland beschikt momenteel over weinig grootschalige batterijproductie. Daardoor is de binnenlandse afzetmarkt voor teruggewonnen lithium, nikkel en kobalt beperkt.

Voor een succesvolle Nederlandse recyclingsector is samenwerking met andere Europese landen daarom belangrijk. Langdurige afnameovereenkomsten kunnen recyclingbedrijven meer zekerheid geven over de verkoop van hun materialen.

Daarnaast kunnen strategische samenwerkingen helpen om voldoende grondstoffenstromen naar Nederland te halen. De Nederlandse recyclingsector zal zich waarschijnlijk niet uitsluitend kunnen ontwikkelen op basis van batterijen die binnen de eigen landsgrenzen worden ingezameld.

Hoge energiekosten en druk op het elektriciteitsnet

Naast de beschikbaarheid van batterijen spelen ook energie en infrastructuur een belangrijke rol. Batterijrecycling is een energie intensief proces. Bedrijven hebben daarom behoefte aan voldoende en betaalbare elektriciteit.

Juist daar ontstaan in Nederland steeds vaker problemen. Door netcongestie is het op veel locaties moeilijk om een nieuwe of grotere aansluiting op het elektriciteitsnet te krijgen. Dit kan de komst van nieuwe recyclingbedrijven vertragen.

Ook de hoogte van de energiekosten heeft invloed op de concurrentiepositie. Wanneer recycling in andere landen goedkoper kan plaatsvinden, bestaat het risico dat waardevolle materiaalstromen Nederland blijven verlaten.

Vergunningverlening kan jaren duren

Een andere uitdaging is de tijd die nodig is om nieuwe recyclinginstallaties te realiseren. Vergunningsprocedures kunnen volgens TNO twee tot vijf jaar duren. Voor bedrijven die grote investeringen overwegen, zorgt die lange periode voor extra onzekerheid.

Snellere en duidelijkere procedures kunnen daarom bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe recyclingcapaciteit. Daarbij blijft een zorgvuldige beoordeling van milieu en veiligheid noodzakelijk, maar bedrijven hebben ook behoefte aan meer voorspelbaarheid over de doorlooptijd van procedures.

Meer samenhang nodig in de hele keten

De ontwikkeling van batterijrecycling vraagt om meer dan alleen nieuwe recyclinginstallaties. De verschillende onderdelen van de keten moeten beter op elkaar aansluiten.

Er moeten voldoende batterijen beschikbaar zijn voor recycling. Tegelijkertijd moet er een afzetmarkt bestaan voor de teruggewonnen grondstoffen. Ook regelgeving, vergunningverlening, energievoorziening en industriële ontwikkeling moeten elkaar versterken.

Nederland heeft een goede uitgangspositie op het gebied van logistiek, inzameling en kennis. De volgende stap is het ontwikkelen van voldoende capaciteit om waardevolle batterijgrondstoffen ook daadwerkelijk in eigen land terug te winnen.

Als dat lukt, kan batterijrecycling bijdragen aan een grotere beschikbaarheid van kritieke grondstoffen en meer economische waarde binnen Nederland. Zonder verdere opschaling blijft Nederland echter vooral een belangrijke schakel in de inzameling en logistiek, terwijl de verdere verwerking en waardecreatie in andere landen plaatsvindt.