Nationaal programma moet grootschalige doorbraak forceren bij netcongestie
Netcongestie vormt op steeds meer plekken in Nederland een groeiend probleem en remt de voortgang van de energietransitie. De druk op het elektriciteitsnet belemmert niet alleen de uitbreiding van duurzame energie, maar ook de elektrificatie van gebouwen en mobiliteit.
Om deze impasse te doorbreken, pleit een brede coalitie van publieke en private partijen voor de oprichting van een Nationaal EMS Programma (NEP), gericht op grootschalige en slimme aansturing van energie.
De toename van zonne- en windenergie, elektrische voertuigen en warmtepompen is essentieel voor verduurzaming, maar zorgt tegelijkertijd voor een steeds zwaardere belasting van het net. Inmiddels heeft netcongestie ook gevolgen voor woningbouw en economische ontwikkeling. Volgens de betrokken partijen is snelle actie noodzakelijk om niet alleen de energietransitie te versnellen, maar ook de leveringszekerheid en betaalbaarheid te waarborgen.
In het rapport ‘Nationaal EMS Programma’ wordt benadrukt dat uitbreiding van het elektriciteitsnet alleen niet voldoende is. Slimme afstemming tussen vraag en aanbod van energie is minstens zo belangrijk. Energie Management Systemen (EMS) spelen hierin een sleutelrol. Deze digitale systemen sturen energiegebruik, opwekking en opslag aan en zorgen voor een betere balans op het net.
Hoewel de potentie van EMS groot is, blijft grootschalige toepassing achter. Dat komt onder meer door versnippering van initiatieven, het ontbreken van uniforme standaarden en beperkte samenwerking tussen partijen. Volgens de initiatiefnemers is juist een gezamenlijke, programmatische aanpak nodig om deze barrières te doorbreken en opschaling mogelijk te maken.
De vraag naar energiemanagement groeit snel, maar zonder landelijke coördinatie blijven oplossingen moeilijk schaalbaar. Het voorgestelde programma moet regionale initiatieven verbinden, randvoorwaarden ontwikkelen en zorgen voor een gezamenlijke koers richting 2030. Naar schatting is tegen die tijd tussen de 6 en 10 gigawatt aan flexibiliteit nodig om netcongestie effectief te beperken, terwijl momenteel slechts een deel daarvan wordt benut.
De coalitie roept ministeries, netbeheerders en marktpartijen op om samen werk te maken van de verdere uitwerking en invoering van het programma. Zonder gezamenlijke inspanning dreigt netcongestie de energietransitie structureel te vertragen, terwijl met de juiste samenwerking juist versnelling binnen bereik ligt.