Bedrijven blijven investeren in verduurzaming ondanks groeiende uitdagingen

Duurzaamheid blijft hoog op de agenda staan bij Nederlandse bedrijven, maar de uitvoering van plannen komt steeds vaker onder druk te staan door hoge energieprijzen, geopolitieke onzekerheid, afnemende subsidies en beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet. 

Toch blijft de investeringsbereidheid groot. Twee derde van de bedrijven ziet verduurzaming inmiddels als aanjager van innovatie en concurrentiekracht, terwijl meer dan de helft duurzaamheid belangrijk tot essentieel vindt om talent aan te trekken. Dat blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van ING onder het management van Nederlandse bedrijven.

Steeds meer ondernemingen beschouwen verduurzaming als een strategisch onderdeel van hun bedrijfsvoering. Inmiddels heeft 66 procent duurzaamheid structureel opgenomen in de bedrijfsstrategie, het hoogste niveau sinds de start van het onderzoek zeven jaar geleden. Bijna driekwart verwacht de verduurzamingsinspanningen in 2026 verder op te voeren. Ook zijn de geplande investeringen vaak hoger dan vorig jaar. Daarbij spelen verschillende motieven een rol: het verlagen van energiekosten, het voldoen aan nationale en Europese regelgeving en de ambitie om de concurrentiepositie te versterken.

Volgens Laurens de Vos, directeur Business Banking ING Nederland, versnellen bedrijven hun duurzame investeringen omdat zij minder afhankelijk willen worden van dure energie en tegelijkertijd kansen zien voor innovatie en groei. Ook merkt hij dat duurzaamheid steeds belangrijker wordt om medewerkers aan te trekken en vast te houden. Waar verduurzaming voorheen vaak een apart thema was, raakt het volgens hem nu steeds meer de kern van de bedrijfsactiviteiten.

Tegelijkertijd groeit de zorg over de haalbaarheid van de plannen. Internationale ontwikkelingen, zoals de oorlog in het Midden-Oosten en het presidentschap van Donald Trump, zorgen volgens veel bedrijven voor extra onzekerheid. Ook stijgende energieprijzen, inflatie en hogere rente drukken op de investeringsruimte. Zo verwacht ongeveer 70 procent van de ondernemers dat inflatie en rente verder zullen stijgen, wat gevolgen heeft voor de financiering van duurzame projecten. Daarnaast vormt de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet een steeds grotere belemmering voor bedrijven die willen verduurzamen.

Ondanks die obstakels blijft het draagvlak voor duurzaamheid groot. Bijna acht op de tien bedrijven noemt verduurzaming noodzakelijk. Daarnaast ziet 91 procent het als een belangrijke bijdrage aan de strategische autonomie van Nederland en Europa. Ondernemers verwachten dat Nederland en Europa een leidende rol blijven spelen op het gebied van duurzame innovaties. Vooral op het gebied van wind- en zonne-energie zien bedrijven kansen voor een sterkere concurrentiepositie, terwijl ook kernenergie door veel ondernemers als belangrijk wordt beschouwd.

Duurzaamheid speelt bovendien een steeds grotere rol op de arbeidsmarkt. Meer dan de helft van de bedrijven noemt het zeer belangrijk of zelfs essentieel voor het aantrekken van personeel. Volgens ING is duurzame productinnovatie voor veel mkb- en middelgrote bedrijven momenteel zelfs concreter en relevanter dan de toepassing van AI in de dagelijkse bedrijfsvoering.

Ondernemers kijken tegelijkertijd kritisch naar het overheidsbeleid. Hoewel de verduurzamingsplannen van het kabinet overwegend positief worden beoordeeld, vindt een ruime meerderheid de doelstellingen moeilijk haalbaar. Vooral de wisselende koers van het beleid en de snelle afbouw van subsidies zorgen voor onzekerheid. Hierdoor wordt het lastiger om langetermijninvesteringen te plannen en op te schalen. Bedrijven wijzen onder meer op de afname van stimuleringsmaatregelen voor circulaire bedrijfsmodellen en elektrisch rijden. Volgens ING hebben ondernemers juist behoefte aan consistent beleid waarmee investeringen over langere tijd kunnen worden terugverdiend.

De meeste verduurzamingsinvesteringen worden momenteel gefinancierd uit eigen middelen. Daarnaast maken bedrijven gebruik van bankfinanciering, leaseconstructies en investeerders. Het aandeel investeringen dat via subsidies wordt gefinancierd, is het afgelopen jaar flink afgenomen. Tegelijkertijd werken steeds meer bedrijven samen met hun bank aan verduurzamingsplannen en staat een meerderheid positief tegenover ESG-criteria bij financiering.