Arcadis: Energietransitie tot 75% te versnellen zonder nieuwe wetgeving
De energietransitie kan binnen de huidige wet- en regelgeving tot 75 procent sneller worden uitgevoerd. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Arcadis, in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie. Die versnelling is hard nodig, want op dit moment duurt het vaak acht jaar of langer voordat de bouw van duurzame energieprojecten kan beginnen.
“Hoewel regels op onderdelen best anders kunnen, hoeven we daar niet op te wachten. Met lef en goede samenwerking kan het nu al sneller. Twee jaar voorbereiding en twee jaar bouw moet haalbaar zijn,” aldus Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE.
Vertragingen zorgen voor knelpunten
De trage procedures leiden inmiddels tot concrete problemen. In provincies als Utrecht, Gelderland en Flevoland dreigt het elektriciteitsnet nieuwe bouwprojecten niet meer te kunnen aansluiten. Een voorbeeld is de geplande bouw van een hoogspanningsstation in Utrecht-Noord, dat vier tot zes jaar vertraging oploopt door de moeizame zoektocht naar een geschikte locatie. Versnelling is hier essentieel.
Tien praktijkvoorbeelden
Arcadis onderzocht tien praktijkcases uit binnen- en buitenland waarin procedures wél aanzienlijk sneller verliepen. Het ging onder meer om waterstofprojecten, batterijopslag, netuitbreidingen en groengasinstallaties. De analyse laat zien dat langdurige trajecten geen vanzelfsprekendheid zijn, maar vaak voortkomen uit de manier waarop processen zijn ingericht.
Uit het onderzoek komen vier belangrijke succesfactoren naar voren:
1. Gezamenlijk urgentiebesef en actief stakeholdermanagement
Versnelling ontstaat wanneer overheden, bedrijven en omwonenden het belang van een project delen en samen optrekken. Bij projecten van Gasunie (LNG-terminal in Groningen) en procesoptimalisaties door Arcadis bleek dat het benadrukken van maatschappelijke urgentie leidt tot pragmatischer handelen en minder weerstand.
2. Parallelliseren en bewust risico’s nemen
In plaats van stappen strikt na elkaar te zetten, kunnen procedures vaak gelijktijdig worden uitgevoerd. Projecten zoals Tesla’s Gigafactory in Brandenburg, Shell’s waterstofproject op de Maasvlakte en vergunningsprocedures voor groengasinstallaties in De Wolden tonen aan dat parallel werken en doordachte risicobereidheid aanzienlijke tijdswinst opleveren.
3. Vroegtijdige en blijvende betrokkenheid van stakeholders
Door belanghebbenden vanaf het begin te betrekken en te investeren in vertrouwen, worden knelpunten eerder zichtbaar en kunnen bezwaarprocedures worden voorkomen of verkort. Dit bleek onder meer bij batterijopslagprojecten van RWE, windenergiecoöperatie Zuidenwind en gebiedsontwikkelingen in de gemeente Oude IJsselstreek.
4. Standaardisering en hergebruik van processen
Het werken met modulaire ontwerpen, standaarddocumenten en herbruikbare procedures versnelt de uitvoering aanzienlijk. Netbeheerder Enexis wist met modulaire stroomverdeelstations projecten tot tien keer sneller te realiseren dan voorheen.
Leiderschap en samenwerking cruciaal
Volgens het rapport draait versnelling niet alleen om nieuwe wetgeving, maar vooral om leiderschap, samenwerking en het nemen van verantwoordelijkheid. Met het oog op klimaatdoelen, energieonafhankelijkheid en economische groei is dat urgenter dan ooit.
Van der Gaag: “Deze voorbeelden laten zien dat versnelling geen uitzondering hoeft te zijn. Het kan de nieuwe standaard worden.”