AI-fabriek in Groningen combineert AI-rekenkracht met duurzame datacentertechniek
Groningen krijgt een grootschalige AI-fabriek waarin digitale soevereiniteit, innovatie en duurzaamheid samenkomen. SURF heeft de opdracht voor het leveren van HPC-datacenterdiensten voor de Nederlandse AI-fabriek gegund aan Eurofiber Cloud Infra. De faciliteit biedt onderzoekers, onderwijsinstellingen, overheden en bedrijven toegang tot geavanceerde AI-infrastructuur op Nederlandse bodem. Tegelijkertijd moet het datacenter tot de meest duurzame datacenterfaciliteiten van Nederland gaan behoren. De restwarmte wordt gebruikt om circa 2.000 Groningse woningen te verwarmen, de koeling verbruikt geen water en het ontwerp moet samen met maatregelen van netbeheerders bijdragen aan het beperken van netcongestie.
De AI-fabriek vormt daarmee een belangrijke stap in de ontwikkeling van Nederlandse en Europese AI-infrastructuur. AI-fabrieken maken gebruik van de supercomputingcapaciteit van de EuroHPC JU om betrouwbare en geavanceerde generatieve AI-modellen te ontwikkelen. Door hoogwaardige rekenkracht, betrouwbare databronnen en specialistische kennis samen te brengen, kunnen organisaties nieuwe AI-toepassingen ontwikkelen voor onder meer de gezondheidszorg, energietransitie, mobiliteit, veiligheid en het onderwijs.
Tegelijkertijd moet de faciliteit bijdragen aan de digitale soevereiniteit van Nederland en Europa. De AI-infrastructuur biedt een alternatief dat aansluit bij Europese waarden op het gebied van transparantie, samenwerking, veiligheid en controle over data.
Duurzaamheid vanaf de ontwerpfase
Duurzaamheid vormde vanaf de eerste ontwerpfase een belangrijk uitgangspunt. Het ontwerp van Eurofiber maakt directe koeling van AI-processoren mogelijk, waardoor voor de koeling van de installatie geen drinkwater of oppervlaktewater nodig is.
Ook de vrijkomende warmte krijgt een nieuwe bestemming. Vrijwel alle warmte uit het datacenter wordt via datathermie hergebruikt in het warmtenet van WarmteStad in Groningen. Daarmee kan de restwarmte worden ingezet voor de verwarming van ongeveer 2.000 woningen en wordt volgens de betrokken partijen circa 85 procent CO2-uitstoot gereduceerd.
De verschillende maatregelen moeten daarnaast zorgen voor een Power Usage Effectiveness (PUE) die aanzienlijk lager ligt dan bij conventionele datacenters. PUE is een maatstaf voor de energie-efficiëntie van een datacenter en geeft aan hoeveel energie in totaal nodig is ten opzichte van de energie die daadwerkelijk voor de IT-apparatuur wordt gebruikt.
Ook het elektriciteitsgebruik is meegenomen in het ontwerp. Het datacenter is in samenwerking met de netbeheerder ontworpen om geen extra druk op het regionale elektriciteitsnet te veroorzaken en tegelijkertijd bij te dragen aan het beperken van netcongestie. Daarvoor worden onder meer batterijsystemen ingezet als onderdeel van maatregelen om piekbelasting op het elektriciteitsnet te verminderen.
Investering in Nederlandse en Europese AI
Volgens Hans Louwhoff, lid van de Raad van Bestuur van SURF, vraagt de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie om hoogwaardige rekenkracht, betrouwbare data en specialistische expertise. De AI-fabriek moet deze elementen samenbrengen in een nationale voorziening voor onderzoekers, onderwijsinstellingen, overheden en bedrijven.
Louwhoff noemt duurzaamheid daarbij een harde voorwaarde voor het project. Volgens hem laat het ontwerp van Eurofiber zien dat grootschalige AI-infrastructuur kan worden gecombineerd met verantwoord energiegebruik. De faciliteit moet daarmee niet alleen de ontwikkeling van nieuwe AI-toepassingen ondersteunen, maar ook bijdragen aan de digitale soevereiniteit van Nederland.
AI en energie-efficiëntie komen samen
Elisabeth Hankeln, Managing Director van Eurofiber Cloud Infra, ziet in het project een combinatie van twee ontwikkelingen die volgens haar vaak afzonderlijk worden bekeken: de sterke groei van AI en de noodzaak om digitale infrastructuur duurzamer te maken.
Eurofiber investeert volgens Hankeln al jaren in energie-efficiëntie, warmteterugwinning en de integratie van datacenters in het energiesysteem. Die kennis wordt in het project voor SURF gecombineerd. Daarmee moet in Groningen een AI-faciliteit ontstaan die volgens Eurofiber tot de koplopers in de sector behoort op het gebied van duurzaamheid en energie-efficiëntie.
Het project moet daarmee ook richting geven aan de ontwikkeling van toekomstige datacenters, waarin niet alleen de benodigde rekenkracht en beschikbaarheid centraal staan, maar ook energiegebruik, warmtebenutting en de belasting van het elektriciteitsnet.
AI-fabriek wordt in 2027 opgeleverd
Met de AI-fabriek krijgt Nederland grootschalige AI-infrastructuur die specifiek is ontworpen voor het ontwikkelen, trainen en toepassen van geavanceerde AI-modellen binnen een Nederlandse en Europese context. De combinatie van digitale soevereiniteit, wetenschappelijke innovatie en duurzaamheid maakt het project bijzonder binnen de Nederlandse AI-infrastructuur.
De AI-fabriek wordt ondergebracht in het bestaande datacenter van Eurofiber in Groningen. De faciliteit wordt in de loop van 2027 opgeleverd. Naar verwachting draait de AI-supercomputer begin 2028 op volle capaciteit.