100 grootste Europese bedrijven vergroten ongelijkheid met miljarden voor aandeelhouders

De 100 grootste bedrijven van Europa, waaronder de Nederlandse bedrijven Ahold Delhaize en ING, vergroten door hun bedrijfsvoering de ongelijkheid in Europa en wereldwijd. Tussen 2022 en 2024 keerden zij gemiddeld 70 procent van hun winst uit aan aandeelhouders, terwijl investeringen in eerlijke lonen, gendergelijkheid en de groene transitie achterblijven. 

De CEO’s van deze bedrijven verdienden in 2024 gemiddeld 78 keer meer dan de gemiddelde werknemer. Dit blijkt uit het nieuwe Oxfam-rapport People, Power, Profits, Planet: how Europe’s largest companies are fuelling global inequality, dat vandaag verschijnt.

Door hun bedrijfsvoering vergroten deze 100 grootste bedrijven de ‘geld-machtspiraal’ die al eerder aan de kaak werd gesteld en beschreven in het internationale Oxfam ongelijkheidsrapport van januari 2026. Dit rapport wordt ieder jaar door Oxfam bij de start van het World Economic Forum in Davos gepubliceerd.

‘Bedrijven keren miljarden aan winsten uit aan aandeelhouders en topbestuurders. Deze winsten worden dus niet ingezet voor de broodnodige investeringen in eerlijke lonen voor werknemers en vergroening van sectoren. Degene die hier vooral van profiteren zijn de superrijken. Zij krijgen steeds meer invloed op de democratie en onze politiek. Deze invloed wordt gebruikt om hun eigen belang te dienen. Dat zien we bijvoorbeeld terug in de versoepeling van regels voor bedrijven en de belastingdruk op bedrijven en vermogens in Europa die steeds verder afneemt, terwijl de belasting op arbeid verder toeneemt. Deze scheefgroei gaat ten koste van de samenleving doordat er steeds minder geld beschikbaar is voor onderwijs, gezondheidszorg en infrastructuur’, zegt Bram Joanknecht, expert economische gelijkheid bij Oxfam Novib.

Uit het Oxfam rapport People, Power, Profits, Planet blijkt dat bedrijven hun winsten structureel uitkeren aan aandeelhouders, in plaats van te gebruiken voor investeringen in werknemers en de energietransitie. Sommige bedrijven keren zelfs meer uit aan aandeelhouders dan zij aan winst maken.

• De 100 grootste Europese bedrijven keerden tussen 2022 en 2024 gemiddeld 70 procent van hun winst uit aan aandeelhouders via dividend en de inkoop van eigen aandelen.
• Ahold Delhaize keerde in 2024 meer dan 115 procent van de winst uit aan aandeelhouders, waaronder 1 miljard euro aan dividend en 1 miljard euro aan de inkoop van eigen aandelen.
• ING keerde in 2024 ruim 134 procent van de winst uit aan aandeelhouders, waaronder bijna 3,9 miljard euro aan dividend en 5 miljard euro aan de inkoop van eigen aandelen.

Naast de scheve verdeling van winsten, laat het Oxfam Rapport ook zien dat de ongelijkheid binnen bedrijven zorgwekkend is. Zo verdienen topbestuurders vele malen meer dan werknemers, terwijl vrouwen nog altijd zwaar ondervertegenwoordigd zijn aan de top en gemiddeld minder verdienen dan mannen.

• CEO’s van de onderzochte bedrijven verdienden in 2024 gemiddeld 78 keer meer dan de gemiddelde werknemer. Bij Carrefour verdiende de CEO zelfs 361 keer meer dan de gemiddelde werknemer.
• Slechts 10 procent van de CEO’s van de onderzochte bedrijven is vrouw.
• Mannelijke CEO’s verdienden gemiddeld 22,9 procent meer dan vrouwelijke CEO’s.

Ook op het gebied van klimaat en de energietransitie laten de cijfers uit het Oxfam rapport zien dat aandeelhoudersbelangen zwaarder wegen dan investeringen in verduurzaming.

• De gezamenlijke uitstoot van de 100 grootste Europese bedrijven stond in 2024 gelijk aan 26 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen.
• De bedrijven waarvan gegevens beschikbaar zijn, keerden in 2024 32 keer meer uit aan aandeelhouders dan zij investeerden in hun eigen groene transitie.

Oxfam wijst daarnaast op de grote politieke invloed van bedrijven en het gebrek aan transparantie daarover.

• Slechts 18 procent van de onderzochte bedrijven is transparant over politieke uitgaven, zoals betalingen aan politieke partijen en lobbyactiviteiten.

De cijfers uit het Oxfam rapport laten zien dat vrijwillige afspraken onvoldoende zijn om daadwerkelijk verschil te maken voor mens en milieu. Oxfam Novib roept de Nederlandse overheid daarom op om voortvarend aan de slag te gaan met de implementatie van de nieuwe IMVO-wetgeving, de wet voor loontransparantie en de wet voor gender evenwicht in raden van bestuur. Ook moet Nederland zich in Europa inzetten om de wetgeving verder aan te scherpen en uit te breiden naar meer bedrijven.

‘Het gebrek aan transparantie over politieke uitgaven door deze 100 bedrijven is zorgwekkend. Ze hebben niet alleen enorme economische macht, maar zetten die macht ook in om invloed te hebben op de politieke besluitvorming, zowel nationaal als in de EU. Burgers hebben het recht te weten welke belangen van welke bedrijven daarachter schuilgaan. Als grote bedrijven daadwerkelijk willen bijdragen aan het verminderen van ongelijkheid, moeten zij hun drang naar korte termijn winsten en aandeelhoudersbelangen achter zich laten en zich vooral richten op eerlijke lonen, gendergelijkheid en een positieve bijdrage aan de wereld.Bedrijven gaan dit niet uit zichzelf oplossen. Juist daarom is sterke wetgeving nodig die bedrijven verplicht om mensenrechten, klimaat en eerlijke lonen serieus te nemen. Nederland moet daarin vooroplopen, niet afremmen’. zegt Bram Joanknecht.