Van ambitie naar actie: hoe bedrijven de grondstoffentransitie kunnen versnellen

De grondstoffentransitie is een gezamenlijke opgave die overheid, bedrijven en samenleving raakt. Bedrijven spelen daarin een cruciale rol, maar dan moeten zij wel begrijpen wat deze transitie vraagt en welke keuzes nodig zijn om vooruitgang te boeken. Tegelijkertijd groeit de noodzaak snel. Zo schuift Earth Overshoot Day elk jaar verder naar voren en volgens het Circularity Gap Report 2025 is de wereldwijde economie nog maar 6,9 procent circulair. Daardoor gebruiken we structureel meer grondstoffen dan de aarde kan aanvullen. Dat leidt tot schaarste, stijgende kosten en groeiende verspilling door inefficiënte ketens.

Bedrijven kunnen deze trend keren. De vraag is alleen: hebben zij de juiste duurzaamheidsambities die hiervoor nodig zijn? En zo ja: hoe zetten ze die om in echte actie?

De kloof tussen ambitie en uitvoering

Veel bedrijven zien de noodzaak om te verduurzamen en willen daar stappen in zetten. Maar specifiek op het terrein van de grondstoffentransitie blijft het vaak bij intenties. Het ontbreekt aan inzicht in waar grondstofverspilling, materiaalrisico’s of afhankelijkheden precies ontstaan in de keten. Ook is er nog geen duidelijke richting of eigenaarschap om circulaire doelen echt onderdeel te maken van het dagelijkse werk. Daardoor blijven ambities losstaan van de praktijk. Circulaire doelstellingen zijn er dan vaak weer wel, maar worden zelden structureel verankerd in de bedrijfsvoering. Daardoor gaan waardevolle grondstoffen, zoals metalen in afgedankte elektronica, papier of verpakkingsmateriaal, nog dagelijks verloren.

Zeven stappen om je op weg te helpen

Bedrijven die er wél in slagen om hun circulaire doelen om te zetten in tastbare resultaten, volgen in de praktijk vaak een vergelijkbaar stappenplan. Uit het stappenplan “7 Ways to Close the Gap” blijkt dat zij werken volgens een gestructureerde route: zeven concrete stappen die samen structurele verandering op gang brengen:

• Inzicht in materiaalstromen: je kunt niet sturen op wat je niet weet. Begin met meten en visualiseren. Wat komt er binnen en wat gaat eruit?
• Verspilling zichtbaar maken: ontdek waar waarde verloren gaat en waar risico’s op schaarste ontstaan.
• Focus kiezen: kies één stroom of proces en formuleer een concreet doel.
• Herontwerpen: denk opnieuw na over producten, verpakkingen en processen. Zet in op minder variatie, meer hergebruik.
• Ketenpartners betrekken: de grootste impact ligt vaak buiten de eigen muren. Goed samenwerken is essentieel.
• Gedrag activeren: circulair werken begint bij mensen, niet bij beleid. Maak het zichtbaar, haalbaar en leuk.
• Monitoren en opschalen: meet, leer en verbeter continu. Laat zien dat circulariteit werkt en waar het waarde oplevert.

Door te meten, verbeteren en kennis te delen, groeit circulariteit van een experiment uit tot een vast onderdeel van de bedrijfsvoering.

Van milieuthema naar maatschappelijke strategie

De grondstoffentransitie gaat niet alleen over milieu of kostenbesparing. Het gaat om weerbaarheid, continuïteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid. De zeven stappen helpen daarbij: wie grip krijgt op grondstoffen, verkleint zijn afhankelijkheid van schaarse materialen, vermindert risico’s in de keten en bouwt aan meer stabiliteit op de lange termijn. Europese regelgeving, zoals de CSRD en de CSDDD, onderstrepen dit belang.

Organisaties moeten niet langer alleen hun milieu-impact rapporteren, maar ook laten zien hoe zij waarde behouden in hun materiaalstromen: van hergebruik tot circulair ontwerp. Bedrijven die circulariteit nu structureel opnemen in hun strategie, gaan verder dan naleving. Ze maken de grondstoffentransitie onderdeel van hun dagelijkse bedrijfsvoering en bouwen zo aan een bedrijf dat beter voorbereid is op schaarste, prijsvolatiliteit en strengere regelgeving.

Samen de transitie versnellen

Wie vandaag verantwoordelijkheid neemt, werkt niet alleen aan het succes van het bedrijf. Je verkleint risico’s, maakt je organisatie weerbaarder tegen schaarste en levert zichtbaar bij aan een economie die minder afhankelijk is van nieuwe grondstoffen. Zo wordt de impact tastbaar: circulaire vooruitgang begint niet bij beleid, maar bij de dagelijkse keuzes die je nu al kunt maken.

Auteur: Gijs Derks, directeur Milgro