Langer doen met explosieveilige apparatuur: waar verduurzaming en veiligheid elkaar raken

Bedrijven die hun voetafdruk willen verkleinen, kijken ook naar de levensduur van hun apparatuur. Voor materieel dat in explosiegevaarlijke zones wordt gebruikt, gelden daarbij extra regels. Wat mag wel, wat mag niet, en waar zit de winst?

Twee levensduren in één apparaat

Een explosieveilige tablet of smartphone bestaat in feite uit twee delen. Het eerste is elektronica die sterk lijkt op wat iedereen in zijn zak heeft, met dezelfde korte cyclus: na een aantal jaren stopt de fabrikant met software-updates en worden accu's en onderdelen schaars. Het tweede is de gecertificeerde constructie eromheen, die in de regel veel langer mee kan.

Zitten die twee onlosmakelijk aan elkaar vast, dan bepaalt het deel met de kortste levensduur wanneer het geheel wordt vervangen. Een nog prima behuizing gaat dan mee naar de afvalverwerker omdat de elektronica erin verouderd is.

Wat de regels toelaten

Bij gewone apparatuur is langer doorgebruiken vooral een kwestie van repareren. Bij gecertificeerd materieel ligt dat anders. Het certificaat geldt voor het product zoals het is beoordeeld. Wie de accu vervangt door een ander type, het scherm laat repareren bij een gewone telefoonwinkel of er een eigen hoes omheen doet, heeft daarna een apparaat waarvan de certificering niet meer geldt.

Reparatie en revisie kunnen wel, maar horen te gebeuren door de fabrikant of een reparateur die werkt volgens de norm NEN-EN-IEC 60079-19. Ook accessoires tellen mee: laders, accu's, draagriemen en houders moeten in het certificaat of de handleiding van de fabrikant zijn genoemd.

Vier manieren om de levensduur te verlengen

Kijk bij aanschaf naar de ondersteuning. Vraag de leverancier hoe lang het toestel software-updates krijgt en hoe lang accu's en onderdelen leverbaar blijven. Dat zegt meer over de werkelijke levensduur dan de aanschafprijs.

Overweeg een modulaire opzet. Er zijn oplossingen waarbij de gecertificeerde behuizing los staat van het toestel erin. Bij een nieuwe generatie wordt dan alleen het toestel en een pasdeel vervangen, en blijft de behuizing in gebruik. Voor tablets in zone 2 en 22 bestaan zulke behuizingen inmiddels. In het overzicht van explosieveilige tablets op ATEXwinkel.nl staat per model voor welke zone het is gecertificeerd.

Onderhoud en inspecteer. Een beschadigde afdichting, een gebarsten venster of een versleten laadcontact is vaak te herstellen als het op tijd wordt gezien. Periodieke inspectie van draagbaar materieel hoort bij het beheer van een explosiegevaarlijke zone en verlengt meteen de levensduur.

Regel de afvoer. Toestellen die niet meer te repareren of te ondersteunen zijn, gaan via de leverancier of een erkende verwerker retour. De accu's vallen onder de regels voor afgedankte batterijen en horen niet bij het bedrijfsafval.

Rekenen over de hele levensduur

Gecertificeerde apparatuur is duurder dan consumentenelektronica, en dat maakt de levensduur extra belangrijk. Wie de kosten deelt door het aantal jaren dat een toestel werkelijk in gebruik is, ziet dat ondersteuning, repareerbaarheid en een modulaire opbouw zich terugbetalen. Het levert ook minder afval op, zonder dat er iets aan de veiligheid wordt afgedaan. Juist omdat de regels streng zijn, loont het om er bij de inkoop al rekening mee te houden.