ANWB is geen gewoon bedrijf: zo zit de vereniging, BV en stichting in elkaar

De ANWB kennen we vooral van de Wegenwacht, verzekeringen, reizen en de bekende gele auto's. Toch is de ANWB juridisch gezien geen gewoon bedrijf. De organisatie is in de basis een vereniging, maar heeft daarnaast een BV en een stichting. Hoe zit dat precies?

De ANWB is een vereniging

De officiële naam is Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB. De ANWB is een vereniging met ongeveer 5,3 miljoen leden. De vereniging behartigt de belangen van haar leden op het gebied van mobiliteit, verkeersveiligheid, vakantie en vrije tijd. De ANWB noemt zichzelf daarom een bedrijfsmatig werkende vereniging.

Dat betekent dat de ANWB anders is georganiseerd dan bijvoorbeeld een normaal commercieel bedrijf. Bij de ANWB staan de leden aan de basis. Zij hebben via de vereniging invloed op belangrijke zaken.

Wat is de Bondsraad van de ANWB?

De leden van de ANWB gaan natuurlijk niet allemaal samen vergaderen. Daarom is er de Bondsraad. Die bestaat uit 100 afgevaardigden van de leden uit de twaalf provinciale afdelingen. De Bondsraad is eigenlijk de algemene ledenvergadering van de ANWB.

De Bondsraad heeft belangrijke taken. Zo keurt deze de begroting en jaarrekening van de vereniging goed en stelt de Bondsraad de contributie vast. Ook worden belangrijke wijzigingen in de regels van de vereniging door de Bondsraad vastgesteld. De leden hebben op deze manier dus indirect invloed op de organisatie.

Waarom heeft de ANWB ook een BV?

De ANWB doet veel meer dan alleen de belangen van leden behartigen. De organisatie verkoopt bijvoorbeeld verzekeringen, organiseert reizen, heeft winkels en biedt hulpverlening aan. Om al deze zakelijke activiteiten uit te voeren, heeft de ANWB een aparte onderneming: ANWB BV.

De vereniging heeft haar activiteiten voor een belangrijk deel uitbesteed aan deze BV. Je kunt het eenvoudig zien: de vereniging is de basis met de leden, terwijl ANWB BV het grote bedrijf is dat veel van de dagelijkse producten en diensten uitvoert.

Van wie zijn de aandelen van ANWB BV?

Hier komt de stichting in beeld. Alle aandelen van ANWB BV worden gehouden door de Stichting Administratiekantoor ANWB, kortweg STAK. De STAK heeft daarvoor certificaten uitgegeven en die certificaten zijn volledig in handen van de ANWB Vereniging.

In gewone taal betekent dit dat de vereniging het economische belang van de aandelen heeft, terwijl de STAK de aandelen juridisch houdt. De stichting is dus geen aparte organisatie die zomaar eigenaar is geworden van de ANWB. De STAK is onderdeel van de bijzondere juridische constructie waarmee de vereniging en het bedrijf met elkaar zijn verbonden.

Waarom heeft de ANWB zo'n ingewikkelde constructie?

De constructie zorgt ervoor dat de vereniging en het bedrijf juridisch van elkaar zijn gescheiden, terwijl ze wel sterk met elkaar verbonden blijven. Dat is belangrijk omdat de ANWB tegelijkertijd een vereniging met miljoenen leden én een grote zakelijke organisatie is. De STAK heeft daarbij onder meer als doel de zelfstandigheid en continuïteit van ANWB BV te waarborgen.

De ANWB is bovendien niet beursgenoteerd. Er zijn dus geen aandelen van de ANWB die gewone beleggers op de beurs kunnen kopen. De organisatie past vrijwillig de Nederlandse Corporate Governance Code toe voor goed bestuur en toezicht.

Heeft de ANWB nog meer bedrijven?

Ja. Onder ANWB BV vallen verschillende dochterondernemingen. De ANWB heeft bedrijven op onder meer het gebied van verzekeringen, reizen, hulpverlening, logistiek, retail en energie. Voorbeelden zijn Unigarant, Logicx, Medical Air Assistance, ANWB Retail, ANWB Energie en recent ook NextEnergy.

Voor een klant voelt dit meestal als één ANWB. Juridisch zijn het echter verschillende ondernemingen. ANWB BV vormt daarbij een belangrijk onderdeel van de bedrijfsorganisatie.

Wie bepaalt wat de ANWB doet?

De Bondsraad vertegenwoordigt de leden binnen de vereniging. Het bestuur van de vereniging bestaat uit drie personen. Diezelfde personen vormen ook het statutair bestuur van ANWB BV. Daardoor zijn de vereniging en het bedrijf bestuurlijk nauw met elkaar verbonden.

Daarnaast is er toezicht. De vereniging heeft een raad van toezicht en ANWB BV heeft een raad van commissarissen. Dezelfde personen vervullen deze toezichtrollen bij beide onderdelen. Zo is er een directe verbinding tussen de vereniging en het bedrijf.

Is de ANWB dus een vereniging of een bedrijf?

Eigenlijk is het antwoord: de ANWB is een vereniging met een groot bedrijf eromheen. De vereniging vormt de basis en de leden staan centraal. ANWB BV voert veel van de zakelijke activiteiten uit en daaronder vallen verschillende dochterbedrijven.

De STAK zorgt ondertussen voor de juridische verbinding tussen de vereniging en ANWB BV. Daardoor kan de ANWB tegelijk werken als vereniging voor miljoenen leden en als grote organisatie die producten en diensten aanbiedt. Dat maakt de ANWB juridisch behoorlijk bijzonder, maar de basis is eigenlijk eenvoudig: leden, vereniging, bedrijf en stichting zijn allemaal met elkaar verbonden.